Wat onderzoekt een accountant bij CSRD assurance

Bij een CSRD controle onderzoekt de accountant de duurzaamheidsrapportage en de onderbouwing daarvan. Dat betreft de gerapporteerde cijfers en toelichtingen, maar ook het proces waarmee uw organisatie bepaalt welke duurzaamheidsinformatie relevant is. Denk aan de keuze van onderwerpen, berekeningen van emissies, personeelsgegevens en de vastlegging van interne controles.

De rapportageregels staan in de European Sustainability Reporting Standards, afgekort ESRS. De accountant gebruikt daarnaast de toepasselijke professionele assurancestandaarden. De ESRS bepalen dus hoe uw organisatie rapporteert; de assurancestandaarden bepalen hoe de accountant het onderzoek uitvoert.

Een beperkte mate van zekerheid is lager dan de redelijke mate van zekerheid bij een jaarrekeningcontrole. Bij een conclusie zonder aanpassing verklaart de accountant dat uit de uitgevoerde werkzaamheden geen zaken naar voren zijn gekomen die erop wijzen dat de rapportage materiële afwijkingen bevat. Het is geen garantie dat alle fouten zijn ontdekt. Met Omnibus I is de voorziene verplichte overstap naar redelijke zekerheid geschrapt.

Voor welke organisaties geldt de CSRD

Richtlijn (EU) 2026/470 heeft de reikwijdte van de CSRD beperkt. Voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027 moeten ondernemingen volgens de Europese hoofdregel beide drempels overschrijden: gemiddeld 1.000 werknemers en € 450 miljoen netto jaaromzet. Voor moederondernemingen wordt ook op geconsolideerd groepsniveau gekeken. Daarnaast kunnen specifieke vrijstellingen gelden. Voor groepen met een moedermaatschappij buiten de Europese Unie geldt een afzonderlijk regime. Een beoordeling op basis van alleen de omvang van één Nederlandse vennootschap is daarom niet altijd voldoende.

De eerdere Europese uitstelregeling verschoof de rapportageplicht voor de tweede en derde golf met twee jaar. Door de nieuwe reikwijdte vallen veel ondernemingen uit deze groepen uiteindelijk buiten de verplichting. Voor ondernemingen uit de eerste golf die niet aan de nieuwe drempels voldoen, biedt de wijzigingsrichtlijn lidstaten een vrijstellingsmogelijkheid voor boekjaren 2025 en 2026. De Raad van de Europese Unie licht deze wijzigingen toe.

De Europese richtlijn en de Nederlandse invoering moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Op de datum van deze update is het Nederlandse implementatiewetsvoorstel volgens de Eerste Kamer nog in behandeling bij de Tweede Kamer. Het kabinet heeft aangekondigd de overgangsvrijstelling te willen benutten. Ook is een reparatieregeling aangekondigd voor ondernemingen en accountants die vóór de inwerkingtreding al overeenkomstig de CSRD hebben gehandeld. Deze voornemens zijn niet hetzelfde als in werking getreden Nederlandse wetgeving. Laat daarom per verslagjaar vaststellen welke verplichtingen en overgangsbepalingen gelden.

Hoe werkt CSRD assurance in vijf stappen

Stap 1. Bepaal de verplichting en de opdracht. Breng de onderneming, groepsstructuur, rapportageperiode en toepasselijke regels in kaart. Spreek met de accountant af wat het onderzoek omvat, welke planning geldt en wie verantwoordelijk is voor welke informatie.

Stap 2. Onderbouw de dubbele materialiteit. Uw organisatie bepaalt welke effecten op mens en milieu en welke financiële duurzaamheidsrisico’s en kansen materieel zijn. Leg de gebruikte bronnen, afwegingen en besluiten vast. De accountant onderzoekt het proces en de onderbouwing.

Stap 3. Maak de gegevens controleerbaar. Wijs verantwoordelijken aan, gebruik eenduidige definities en bewaar bewijsstukken bij berekeningen en toelichtingen. Richt interne controles in en documenteer hoe gegevens zijn beoordeeld. Een voorbereidende beoordeling kan ontbrekende informatie en zwakke plekken tijdig zichtbaar maken.

Stap 4. Laat het assuranceonderzoek uitvoeren. De accountant voert risicogerichte werkzaamheden uit, zoals gesprekken, cijferanalyses en onderzoek van onderliggende documenten. Waar nodig vraagt de accountant aanvullende onderbouwing. Uw organisatie beoordeelt bevindingen en verwerkt noodzakelijke correcties in de rapportage.

Stap 5. Rond de rapportage en verklaring af. De accountant evalueert het verzamelde bewijs en verstrekt een assuranceverklaring met een conclusie. De inhoud daarvan hangt af van de bevindingen en de beschikbare onderbouwing. Uw organisatie blijft verantwoordelijk voor de rapportage en de publicatie daarvan.

Wat maakt uw duurzaamheidsinformatie controleerbaar

Dubbele materialiteit kijkt naar de invloed van uw onderneming op mens en milieu én naar de financiële gevolgen van duurzaamheidsontwikkelingen voor uw onderneming. Een onderwerp kan vanuit één van beide perspectieven materieel zijn; het hoeft niet aan beide te voldoen. Een navolgbare analyse voorkomt dat relevante informatie ontbreekt of dat uw organisatie onnodig gegevens verzamelt.

Voor CSRD assurance moet de accountant de opgenomen informatie kunnen volgen tot de bron. Denk aan energieverbruik dat aansluit op facturen, personeelscijfers uit de salarisadministratie en emissieberekeningen met vastgelegde aannames en emissiefactoren. Ook schattingen kunnen bruikbaar zijn, mits de methode, onzekerheden en onderbouwing duidelijk zijn.

Begin daarom met vaste definities, duidelijke verantwoordelijkheden en een dossier waarin bronnen, berekeningen, controles en correcties samenkomen. Dat maakt het onderzoek beter planbaar en beperkt aanvullende vragen vlak voor publicatie.

Vrijwillige ESG assurance buiten de CSRD

Valt uw organisatie buiten de CSRD, dan kan een financier, aandeelhouder of klant toch om betrouwbare duurzaamheidsinformatie vragen. Vrijwillige ESG assurance kan zekerheid bieden bij een duurzaamheidsverslag of bij specifieke informatie, zoals een emissierapportage. U spreekt vooraf af welke informatie wordt onderzocht, aan welke criteria deze moet voldoen en welke mate van zekerheid nodig is.

Voor vrijwillige rapportage biedt de VSME een compacte basis. De nieuwe Europese Voluntary Sustainability Reporting Standard, afgekort VS, bouwt daarop voort en is inmiddels gepubliceerd. Deze standaard ondersteunt ondernemingen bij het beantwoorden van informatievragen van klanten en financiers. Vrijwillig rapporteren brengt op zichzelf geen verplichte assurance met zich mee.

Het nieuwe Europese kader bevat bovendien een waardeketenplafond voor ondernemingen met gemiddeld maximaal 1.000 werknemers. Vanaf boekjaar 2027 begrenst dit de informatievragen ten behoeve van de CSRD tot de daarvoor aangewezen gegevens uit de vrijwillige standaard. Dit plafond is geen algemene beperking op alle informatievragen: verzoeken die voortkomen uit andere wettelijke verplichtingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld.

Een CSRD accountant bij Brouwers

Zoekt u een CSRD accountant die uw rapportage en onderliggende processen kan beoordelen? Brouwers bespreekt met u welke opdracht past bij uw organisatie. Een voorbereidende scan geeft inzicht in de rapportageplicht, de materialiteitsanalyse, de kwaliteit van duurzaamheidsgegevens en de inrichting van interne controles. U krijgt concrete verbeterpunten voor uw processen en dossier.

Bij een assuranceopdracht onderzoeken onze accountants de duurzaamheidsrapportage onafhankelijk volgens de toepasselijke professionele standaarden. De combinatie van advies en assurance is niet in iedere situatie toegestaan. Daarom beoordelen we vooraf welke werkzaamheden verenigbaar zijn met onze onafhankelijkheid. Wij ondersteunen organisaties vanuit Zwolle en Apeldoorn en werken landelijk.

Veelgestelde vragen over CSRD assurance

Is CSRD assurance hetzelfde als een jaarrekeningcontrole?

Nee. CSRD assurance ziet op de duurzaamheidsrapportage en geeft een beperkte mate van zekerheid. Een jaarrekeningcontrole richt zich op de financiële jaarrekening en geeft een redelijke mate van zekerheid. Ook de criteria voor de wettelijke verplichting verschillen. Beoordeel beide verplichtingen daarom afzonderlijk.

Welke gegevens heeft de accountant nodig voor een CSRD controle?

Dat hangt af van de toepasselijke ESRS en de materiële onderwerpen. De accountant heeft onder meer de materialiteitsanalyse, de rapportage, brongegevens, berekeningen en vastleggingen van interne controles nodig. Spreek vooraf af welke stukken wanneer beschikbaar moeten zijn.

Kan ik ESG assurance laten uitvoeren als mijn organisatie niet onder de CSRD valt?

Ja. U kunt vrijwillig assurance laten uitvoeren op een duurzaamheidsverslag of op specifieke duurzaamheidsinformatie. De criteria, reikwijdte en mate van zekerheid worden vooraf afgesproken. Het gebruik van een vrijwillige rapportagestandaard verplicht u op zichzelf niet tot assurance.

Meer weten over CSRD assurance

Wilt u weten welke regels voor uw organisatie gelden of hoe u zich voorbereidt op CSRD assurance? Neem contact op met Jarno van Duinen, registeraccountant bij Brouwers Audit, via 038 851 5210 of j.van.duinen@brouwers.nl.

Laatst bijgewerkt op 22 september 2026