Begin bij de onderbouwing van je cijfers

Bij Brouwers bespreken we vooraf de planning en de aandachtspunten voor jouw organisatie. Je ontvangt een aanleverlijst die op de controle is afgestemd. Denk aan het grootboek, specificaties van balansposten, contracten en onderbouwingen van schattingen. Via een beveiligd portaal lever je de stukken aan. Lees ook hoe je je kunt voorbereiden op de eerste controle.

Tijdens de interimcontrole onderzoeken we onder meer de processen en interne beheersing. Bij de eindejaarscontrole toetsen we de cijfers en toelichtingen in de jaarrekening. We bespreken tussentijdse bevindingen en ontbrekende stukken, zodat je weet wat nog aandacht vraagt. De directie blijft verantwoordelijk voor de jaarrekening; de accountant beoordeelt deze onafhankelijk. Een goede voorbereiding helpt het proces, maar garandeert geen goedkeurend oordeel.

Hoe de accountant tot een oordeel komt

De accountant onderzoekt of de jaarrekening een getrouw beeld geeft volgens de toepasselijke verslaggevingsregels. Daarbij gaat het om afwijkingen die de beslissingen van gebruikers kunnen beïnvloeden. Zulke afwijkingen noemen we materieel. Ook beoordeelt de accountant of er voldoende geschikte informatie is om het oordeel te onderbouwen.

Bij een probleem telt vervolgens hoe ver de gevolgen reiken. Die kunnen materieel zijn zonder diepgaande invloed op de jaarrekening. Van diepgaande invloed kan bijvoorbeeld sprake zijn als een afwijking meerdere onderdelen raakt, een substantieel deel van de jaarrekening betreft of een toelichting ontbreekt die essentieel is om de cijfers te begrijpen.

Goedkeurend oordeel bij een getrouw beeld

Bij een goedkeurende controleverklaring concludeert de accountant dat de jaarrekening in alle materiële opzichten een getrouw beeld geeft. Er is voldoende geschikte informatie verzameld om dat oordeel te dragen. De controle biedt een redelijke mate van zekerheid. Dat is een hoge mate van zekerheid, maar geen garantie dat iedere fout is ontdekt.

Voorbeeld: een handelsonderneming heeft haar voorraad onderbouwd met tellingen en een passende waardering. Ook de overige posten en toelichtingen zijn voldoende gecontroleerd. De accountant stelt vast dat de jaarrekening geen materiële afwijkingen bevat en geeft een goedkeurend oordeel.

Een beperking bij een afgebakend probleem

Een controleverklaring met beperking bevat een oordeel met een uitzondering. Er is een materiële afwijking, of er ontbreekt voldoende geschikte informatie waardoor een materiële afwijking mogelijk is. De gevolgen of mogelijke gevolgen hebben geen diepgaande invloed op de jaarrekening. De accountant beschrijft in de verklaring waarop de beperking betrekking heeft.

Voorbeeld: een onderneming neemt een vordering te hoog op en verwerkt de noodzakelijke afwaardering niet. Als dit materieel is, maar geen diepgaande invloed heeft op de jaarrekening, kan de accountant een oordeel met beperking geven. Het oordeel maakt dan een uitzondering voor de gevolgen van deze waardering.

Een afkeurend oordeel bij ingrijpende afwijkingen

Een afkeurende controleverklaring betekent dat de jaarrekening geen getrouw beeld geeft. De accountant heeft voldoende informatie om vast te stellen dat de afwijkingen zowel materieel zijn als diepgaande invloed hebben. Er zijn dus aantoonbare problemen met de verantwoording.

Voorbeeld: een onderneming laat ten onrechte een omvangrijke dochtermaatschappij buiten de consolidatie. Daardoor ontbreken belangrijke bezittingen, schulden en resultaten. Als de gevolgen materieel en diepgaand zijn en de jaarrekening niet wordt aangepast, leidt dit tot een afkeurend oordeel.

Oordeelonthouding bij onvoldoende onderbouwing

Bij een oordeelonthouding spreekt de accountant geen oordeel uit over de jaarrekening. Er is onvoldoende geschikte informatie om een oordeel te onderbouwen, terwijl eventuele onontdekte afwijkingen materieel kunnen zijn en diepgaande invloed kunnen hebben. Daarmee staat niet vast dat de cijfers onjuist zijn; de accountant kan de betrouwbaarheid onvoldoende vaststellen.

Voorbeeld: na een mislukte systeemmigratie ontbreken essentiële gegevens over omzet, debiteuren en voorraad. Ook met andere controlewerkzaamheden kan de accountant onvoldoende bewijs verzamelen. Als de mogelijke gevolgen materieel en diepgaand zijn, kan een oordeelonthouding volgen.

De regels voor een aangepast oordeel staan in Standaard 705 van de NBA. De voorbeelden hierboven zijn vereenvoudigd; de accountant beoordeelt steeds de omstandigheden van de concrete opdracht.

Wat je met de uitkomst doet

Lees naast het oordeel ook de onderbouwing in de controleverklaring. Een beperking vanwege ontbrekende stukken vraagt om andere maatregelen dan een vastgestelde fout in de waardering. Bespreek met je accountant welke informatie ontbreekt, welke correcties nodig zijn en wat je in de administratie kunt verbeteren.

Voor een bank of aandeelhouder kan een aangepast oordeel aanleiding zijn om extra vragen te stellen. Of dit gevolgen heeft voor financiering, hangt onder meer af van de afspraken met de bank en de aard van het probleem. Ook een goedkeurende verklaring is geen garantie voor kredietverlening of voor de toekomstige financiële gezondheid van je onderneming.

Bespreek jouw jaarrekeningcontrole met Brouwers

Wil je weten welke controle jouw organisatie nodig heeft en hoe je die voorbereidt? Plan een vrijblijvend gesprek met Brouwers Audit. We bespreken je situatie, de benodigde stukken en een passende planning. Bekijk ook onze auditdiensten.

Veelgestelde vragen over controleverklaringen

Wat is het verschil tussen een oordeelonthouding en een afkeurende verklaring?

Bij een oordeelonthouding kan de accountant door onvoldoende geschikte informatie geen oordeel vormen. Bij een afkeurende verklaring is er wel voldoende informatie en stelt de accountant vast dat de jaarrekening geen getrouw beeld geeft. In beide gevallen spelen materiële en diepgaande gevolgen, of mogelijke gevolgen, een rol.

Kan een goedkeurende controleverklaring toch een waarschuwing bevatten?

Ja. De accountant kan bijvoorbeeld aandacht vragen voor een belangrijke aangelegenheid die al in de jaarrekening is toegelicht. Ook een onzekerheid van materieel belang over de continuïteit kan samengaan met een goedkeurend oordeel, als de jaarrekening passend is opgesteld en de onzekerheid toereikend is toegelicht. Zo’n afzonderlijke paragraaf verandert het oordeel niet, maar verdient wel aandacht.

Is een samenstellingsverklaring voldoende als mijn bank om een controleverklaring vraagt?

Nee. Bij samenstellen helpt de accountant bij het opstellen van de jaarrekening, zonder zekerheid te verstrekken zoals bij een controle. Een beoordelingsopdracht biedt een beperkte mate van zekerheid. Een controle is gericht op een redelijke mate van zekerheid. Stem daarom vooraf met je bank af welke opdracht en verklaring nodig zijn. Een samenstelling of beoordeling vervangt geen wettelijk verplichte controle.