Voor groeiende ondernemingen kan dat moment sneller komen dan verwacht. Bijvoorbeeld door autonome groei, een overname, uitbreiding naar meerdere vestigingen of een wijziging in de groepsstructuur. Ook ondernemingen die op één criterium ruim boven de grens zitten, kunnen door een beperkte stijging op een tweede criterium ineens richting controleplicht bewegen.

Daarom is het belangrijk om deze grenzen tijdig te monitoren. Niet alleen aan het einde van het boekjaar, maar al gedurende het jaar. Zeker het balanstotaal kan op balansdatum worden beïnvloed door keuzes die eerder in het jaar worden gemaakt. Denk aan investeringen, financieringen, dividendbesluiten, werkkapitaal, voorraadposities en aflossingen. Als pas na balansdatum wordt gekeken of de onderneming controleplichtig is, kan dat later tot onnodige complicaties leiden.

Groei betekent niet altijd direct controleplicht

Veel ondernemers denken dat controleplicht automatisch volgt zodra de onderneming hard groeit. In de praktijk ligt dat genuanceerder. Omdat je aan twee van de drie criteria moet voldoen gedurende twee opeenvolgende jaren, is timing belangrijk.

Dat betekent niet dat sturen op de criteria altijd mogelijk of verstandig is. Het aflossen van schulden heeft bijvoorbeeld invloed op de liquiditeit. Ook kunnen er afspraken met banken, aandeelhouders of andere financiers zijn die meespelen. Daarnaast kan het zijn dat een onderneming strategisch juist wél wil voorsorteren op een audit, bijvoorbeeld vanwege groeiambities, een toekomstige verkoop, externe financiering of de wens om de financiële organisatie verder te professionaliseren.

Het gaat dus niet om het kunstmatig vermijden van controleplicht. Het gaat om bewust sturen, op basis van een goed beeld van de regels en de financiële realiteit. Juist daarin kan een auditaccountant waarde toevoegen.

Van samenstellen naar controleren

Wanneer de organisatie daadwerkelijk controleplichtig wordt, verandert de rol van de accountant. Bij een samenstellingsopdracht wordt de jaarrekening opgesteld op basis van de aangeleverde administratie. Bij een wettelijke controle moet de accountant voldoende controle-informatie verzamelen om een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening.

Dat vraagt om meer onderbouwing. Er wordt meer gekeken naar processen, interne beheersing en de totstandkoming van de cijfers. Voor een financiële afdeling kan dit wennen zijn, zeker wanneer de organisatie nooit eerder een audit heeft gehad.

Daarom is voorbereiding belangrijk. Controleplicht is niet alleen een administratieve verplichting, maar ook een organisatorische verandering. Medewerkers moeten weten welke informatie nodig is, welke deadlines gelden en hoe de samenwerking met de accountant eruitziet. Hoe eerder dit duidelijk is, hoe soepeler de eerste controle meestal verloopt.

Een pragmatische blik op wet- en regelgeving

De auditpraktijk is de afgelopen jaren sterk beïnvloed door wet- en regelgeving. Dat merken accountants, maar ook klanten. Er worden hoge eisen gesteld aan onafhankelijkheid, documentatie, risico-inschatting, controle-informatie en dossiervorming vanuit de toezichthouder. Die eisen zijn niet vrijblijvend.

Tegelijk hoeft een audit niet onnodig zwaar of afstandelijk te worden. Bij Brouwers zoeken we binnen de kaders van wet- en regelgeving naar een werkbare aanpak. Klanten ervaren ons vaak als no nonsense en pragmatisch. Dat betekent niet dat we minder zorgvuldig zijn. Het betekent dat we proberen de juiste balans te vinden tussen voldoen aan de regels en praktisch uitvoerbaar blijven voor de klant.

Die balans is vooral belangrijk bij ondernemingen die voor het eerst met controleplicht te maken krijgen. Zij willen weten waar ze aan toe zijn, zonder te verdwalen in vaktechnische termen of onnodige complexiteit. Daarom leggen we uit wat nodig is, waarom bepaalde informatie wordt gevraagd en hoe het proces het beste kan worden ingericht.

Begin ruim vóór balansdatum

Wie richting controleplicht groeit, doet er goed aan om niet te wachten tot het boekjaar is afgesloten. Juist vóór balansdatum kan nog worden beoordeeld of bijsturing mogelijk is. Ook als uitstel niet mogelijk of niet wenselijk is, helpt tijdige voorbereiding om de eerste controle beter te laten verlopen.

Brouwers helpt organisaties om die stap beheersbaar te maken. We brengen de groottecriteria in kaart, kijken naar mogelijke scenario’s en denken mee over de beste aanpak. Als controleplicht ontstaat, zorgen we dat de onderneming weet wat er nodig is om controleklaar te worden.

Twijfel je of jouw organisatie controleplichtig wordt, of wil je weten of uitstel mogelijk en verstandig is? Dan loont het om ruim vóór balansdatum contact op te nemen. Hoe eerder duidelijk is wat er nodig is, hoe beter je kunt sturen.